Hættið að hugsa um anarkisma sem eitthvað nýtt “heimsskipulag” eða félagskerfi. Frá okkar sjónarhorni, þessum heimi sem er undir svo mikilli stjórnun, er ómögulegt að ímynda sér hvernig væri lifað án nokkurra yfirvalda, án laga og ríkisstjórna. Það er engin furða að anarkismi sé ekki tekinn alvarlega sem víðtækt stjórnmála- eða félagslegt skipulag: Enginn getur ímyndað sér hvernig það myndi í alvörunni vera, eða hvernig á að ná því, ekki einusinni anarkistarnir sjálfir.
Þess í stað skaltu hugsa um anarkisma sem einstaklingbundna áttun á sjálfum/sjálfri þér og öðrum, taktu anarkisma sem persónulegri nálgun á lífið. Það er ekki erfitt að ímynda sér. Meðtekinn á þennan máta verður anarkismi ákvörðun um að hugsa fyrir sjálfan/sjálfa þig í stað þess að fylgja í blindni. Hann verður afneitun á stjórnunarpýramídum, afneitun þess að samþykkja réttindi nokkurrar þjóðar, lagasetningar eða hverju öðru afli til að setja sig ofar þinni eigin persónulegu stjórnun. Hann verður eðlislægt vantraust á þeim sem telja sig halda einhverri stöðu sem geri þá æðri öðrum í umhverfi sínu og um leið andstaða við að setja sjálfa/n sig í þá stöðu gagnvart öðrum. Mest af öllu verður anarkisminn afneitun á því að setja ábyrgð á sjálfum sér í annara hendur. Hann verður krafa um að ekki einungis séum við fær um að velja okkur sjálfum örlög heldur og látum verða af því.
Samkvæmt þessari skilgreiningu eru til miklu fleiri anarkistar en almennt var talið, þó að fæstir þeirra myndu kalla sig anarkista. Þegar fólk fer að pæla í því þá vill það halda í rétt sinn til að lifa sínu lífi, til að hugsa og hegða sér eins og því finnst vera rétt. Flest fólk treystir sér til að ráða ráðum sínum frekar en að það treystir einhverju yfirvaldi til að stjórnast með sig. Öll verðum við pirruð þegar við stöndum andspænis ópersónulegri valdníðslu kerfisbákns.
Þú vilt ekki verða uppá náð og miskunn ríkisstjórnar komin(n), skrifræðis, lögreglu eða annars utanaðkomandi valds, eða hvað? Vissulega viltu ekki láta þetta stjórnast með líf þitt. Gerirðu ekki það sem þig langar til að gera, það sem þú hefur trú á, hvenær sem þú kemst upp með það? Í okkar daglega lífi erum við öll anarkistar. Hvenær sem við tökum ábyrgð á okkur sjálfum í stað þess að lúta einhverju æðra valdi erum við að virkja anarkisma.
Þannig að ef við erum öll anarkistar í eðli okkar hversvegna erum við alltaf að sætta okkur við stjórnun annara og búum jafnvel til stofnanir sem ráðskast með okkur? Ættum við ekki frekar að finna leiðir til að lifa með öðrum í samráði við þær manneskjur sem þú lifir í félagi við í stað þess að vera háður ytri reglugerð? Það kerfi sem þau sætta sig við er það kerfi sem þú verður að lifa við. Ef þú vilt þitt frelsi hefurðu ekki efni á að láta þér á sama standa, um hvort að þau sem lifa í kringum þig krefjast eigin stjórnunar yfir lífi sínu eða ekki.
ÞURFUM VIÐ VIRKILEGA Á LEIÐTOGUM AÐ HALDA TIL AÐ STÝRA OKKUR OG STJÓRNA?
Í þúsundir ára hefur okkur í hinum vestræna heimi verið sagt að miðstýrt ríkisvald og pýramídastjórnun sé það sem vera skal og forsendurnar fyrir því gefum við sjálf. Okkur hefur verið kennt að án lögreglu myndum við öll drepa hvort annað, að án yfirmanna myndi engin vinna komast í framkvæmd, að án ríkisstjórnar myndi sjálf siðmenningin hrynja til grunna. Er þetta satt?
Að sjálfsögðu á það við í dag að litlu sé afkastað þegar verkstjórinn lítur undan, ringulreið skapist þegar ríkisstjórnir falli og stundum eigi ofbeldi sér stað þegar lögreglan er fjarri. En er þetta virkilega merki þess að við getum ekki skipulagt samfélagið á nokkurn annan hátt?
Er það ekki möguleiki að verkafólk vinni ekki án yfirmanns vegna þess að þau eru svo vön því að vera ýtt áfram við vinnuna, og vegna þess að þau hafa andstyggð á því að fylgst sé með þeim, þeim sagt til og á þau hallað af verkstjórum þeirra. Kannski ef þau ynnu saman að sameiginlegu markmiði, í stað þess að vera borgað fyrir að taka skipunum, vinna að verkefnum sem þau ráða engu um og þau hafa ekki áhuga á, væru þau virkari. Ekki þar með sagt að allir séu reiðubúnir til eða færir um að framkvæma slíkt í dag. En leti okkar er áunnin frekar en eðlislæg og í öðruvísi umhverfi gæti það komið í ljós að fólk þarf ekki yfirmenn til að gera hlutina.
Varðandi það að lögreglan sé nauðsynleg til að halda friðinn: Hér verður ekki farið út í hvernig hlutverk “þjóns laga og reglna” dregur fram það versta í manneskjunni eða hvernig lögregluofbeldi hvetur illa til friðar. Hinsvegar skulum við kíkja á hvaða áhrif það hefur á almenning að búa við verndun lögreglunnar.
Um leið og lögreglan er ekki lengur bein útfærsla á óskum þess samfélags sem hún þjónar verður hún kúgunarafl gagnvart fólkinu sem samfélagið samanstendur af (og alltaf þegar að lögregluembætti er komið á laggirnar aðskilur það sig fljótt frá samfélaginu, það verður utanaðkomandi yfirvald). Ofbeldi er ekki einungis bundið við líkamleg meiðsl, þau mannlegu samskipti sem komið er á með valdi, eins og þau sem ríkja milli lögreglu og borgara, eru ofbeldistengd. Þegar komið er fram við þig á grófan hátt lærir þú að svara á sama máta. Er þessvegna ekki mögulegt að hin nær stanslausa ógnun lögreglunnar, sem einkennisklæddra útsendara ríkisvaldsins, á hverju götuhorni auki á spennu og ofbeldi frekar en að draga úr henni?
EN HVAÐ MEÐ RÍKISSTJÓRNINA? ÁN HENNAR MYNDI SAMFÉLAGIÐ HRYNJA TIL GRUNNA OG ÞAR MEÐ OKKAR LÍF?
Að sjálfsögðu yrðu hlutirnir án ríkisstjórnar nokkuð mikið öðruvísi en þeir eru núna, en þarf það að vera svo slæmt? Er vort nútímasamfélag virkilega það besta af öllum mögulegum? Er það þess virði að gefa herrum og stjórnendum svo mikið vald yfir okkar lífi, bara vegna þess að við þorum ekki að prófa neitt frábrugðið?
Við getum ekki haldið því fram að þörf sé á ríkisstjórninni til að koma í veg fyrir stórfelldar blóðsúthellingar því það eru ríkisstjórnir sem hafa haldið úti verstu slátrunum allra tíma; í styrjöldum og helförum og skipulögðum útrýmingjum heillra þjóðflokka og menningarhópa. Það má líka vel vera að margir láti lífið í þeirri ringulreið og innri deilum sem sýna sig þegar ríkisstjórnir falla. En sú barátta er nær alltaf milli annara valdagráðugra hópa, annara tilvonandi einræðisherra og ráðamanna.
Ef við myndum afneita yfirstjórnun algjörlega og neita að þjóna nokkrum æðri okkur sjálfum þá myndu ekki eiga sér stað neinar stórfelldar styrjaldir eða helfarir. Það myndi vera ábyrgð sem hvert og eitt okkar yrði að standa jafnt undir, í samvinnu gætum við neitað að viðurkenna nokkurt vald sem þess virði að þjóna því, neitað að sverja nokkrum hlut hollustueið nema okkur sjálfum og þeim manneskjum sem við lifum í samfélagi við. Ef við myndum öll gera það myndum við aldrei upplifa aðra heimsstyrjöld.
Jafnvel þó að heimur án valdapýramída sé mögulegur eigum við ekki að gera okkur einhverjar grillur um að eitthvert okkar muni lifa til að sjá það eiga sér stað. Við ættum ekki einusinni að pæla í því, því það er heimskulegt að hanna líf sitt utan um eitthvað sem þú munt aldrei geta upplifað. Við ættum frekar að skoða ferli undirgefni og stjórnunar í okkar eigin lífi og gera það sem við getum til að losna undan fargi þeirra. Við eigum að gera hina anarkísku hugsjón, enginn æðri, enginn óæðri, virka í lífi okkar á allan mögulegan máta. Í hvert skipti sem eitthvert okkar man eftir að taka ekki góð og gild réttindi yfirvalda til að ráða, í hvert skipti sem eitthvert okkar getur stungið sér undan kerfi stjórnunar (hvort sem það felst í að óhlýðnast kennara eða yfirmanni, viðurkenna ekki merkimenni sem slík o.s.frv.) er það sigur fyrir einstaklinginn og tap fyrir kúgunaröflin.
Þýtt frá Crimethinc.
Sigurður Harðarson